Kısa video araçlarının çoğu bir "viralite puanı" gösterir ama puanın nasıl hesaplandığını söylemez. Kapalı kutu bir sayı, işe yaramaz bir sayıdır: neyi düzelteceğini bilemezsin.
Biz tersini yapıyoruz. Kullandığımız kanca puanlama modelini olduğu gibi yayınlıyoruz — hangi sinyal kaç puan, hangisi kaç puan kırıyor, neden. Sonra bu modeli kendi 96 kancalık kütüphanemize uygulayıp ne çıktığını gösteriyoruz.
Ham veri açık: kancalar.json (CC BY 4.0).
Kısa cevap
İyi bir kanca tek bir numaraya değil, üst üste binen sinyallere dayanır. Kütüphanedeki 96 kancada kanca başına ortalama 2.46 sinyal düşüyor. Tek sinyalli kancalar da var ama ortalamanın altında kalıyorlar.
| Kanca sayısı | 96 |
| Niş | 8 |
| Ortalama sinyal puanı | 22.7 |
| En yüksek | 48 |
| En düşük | 8 |
| Kanca başına sinyal | 2.46 |
Model: hangi sinyal kaç puan
Puanı artıran sinyaller:
| Sinyal | Puan | Neden |
|---|---|---|
| rakam | +12 | Kancada somut bir rakam güçlü çalışır. |
| soru | +10 | Soru, beyni cevap aramaya zorlar. |
| merak/gizem | +10 | 'Kimse bilmiyor', 'gizli', 'meğer' kalıpları merak açar. |
| ikinci tekil | +8 | 'Sen' hitabı (ekleriyle birlikte) izleyiciyi içine alır. |
| ters köşe | +8 | Beklenti kırma tutunmayı artırır. |
| aciliyet/zaman | +6 | Zaman çıpası güncellik hissi verir. |
| para/değer | +6 | Somut değer vaadi tıklamayı artırır. |
Puanı düşüren kalıplar:
| Zayıflık | Ceza | Neden |
|---|---|---|
| rakam | −15 | Selamlama ile başlama; ilk 3 saniyeyi kancaya ver. |
| belirsiz vaat | −8 | Abartı sıfat yerine somut bilgi kullan. |
| uzun kanca | −10 | Kanca 22 kelimeyi geçmesin; ilk 3 saniyede bitmeli. |
Modelin kanca bileşeni 0–40 aralığına kırpılır; yani sinyal biriktirmenin bir doyum noktası vardır. Bu yazıdaki dağılım grafiklerinde ise kırpma uygulanmadan ham sinyal toplamı kullanılmıştır — hangi sinyalin ne sıklıkta geçtiğini görmek için daha bilgilendirici.
Sınır: Bu model kural tabanlıdır, izlenme verisiyle eğitilmiş bir tahmin modeli değildir. Yüksek puan "bu video patlayacak" demek değildir; "bu kanca, işe yaradığı bilinen kalıpları içeriyor" demektir. Konunun kendisi, görsel kalite ve zamanlama modelin göremediği şeylerdir.
96 kancada sinyal dağılımı
| Sinyal | Kanca sayısı | Pay |
|---|---|---|
| rakam | 79 | %82 |
| ters köşe | 36 | %38 |
| aciliyet/zaman | 35 | %36 |
| ikinci tekil | 34 | %35 |
| merak/gizem | 22 | %23 |
| soru | 16 | %17 |
| para/değer | 14 | %15 |
rakam açık ara en yaygın sinyal: kancaların %82'sinde var. Bunun sebebi basit — somut bir sayı, izleyicinin beynine "bu belirli bir bilgi, genel geçer laf değil" sinyali gönderir. "Çok fazla insan bilmiyor" ile "96 kişiden 3'ü bilmiyor" arasındaki fark budur.
En seyrek sinyal para/değer (%15) — çünkü her nişe uymuyor. Sağlık veya tarih içeriğinde zorlama bir değer vaadi kancayı güçlendirmez, güvenilirliği düşürür.
Nişe göre fark
| Niş | Kanca | Ortalama puan |
|---|---|---|
| Yan gelir / para kazanma | 12 | 27 |
| İlginç bilgiler / tarih | 12 | 23.8 |
| Motivasyon / kişisel gelişim | 12 | 23.8 |
| 3D baskı / üretim | 12 | 23.8 |
| Teknoloji / yapay zeka | 12 | 23.2 |
| Sağlık (YMYL-temkinli) | 12 | 22.8 |
| Psikoloji / ilişkiler | 12 | 20.7 |
| Korku / gizem hikâyeleri | 12 | 16.7 |
Yan gelir / para kazanma en yüksek ortalamaya sahip (27). Bu şaşırtıcı değil: para içeriğinde rakam ve somut değer doğal olarak bir arada gelir, ikinci tekil hitap da ("kazanabilirsin") kendiliğinden oluşur.
Korku / gizem hikâyeleri ise en düşük ortalamada (16.7) — ve bu bir kusur değil, tür farkı. Korku ve gizem içeriğinde kanca rakamla değil atmosferle kurulur; model atmosferi ölçemez. Bu, modelin sınırını gösteren iyi bir örnek: düşük puan her zaman kötü kanca demek değildir. Bu nişte çalışan şey merak sinyali ve anlatının tonudur.
Pratikte ne yapmalı
1. En az iki sinyal koy. Kütüphane ortalaması 2.46. Tek sinyalli kanca çalışabilir ama marj bırakmaz.
2. Rakamı gerçek kullan. Uydurma rakam kısa vadede tıklama getirir, tamamlanma oranını düşürür. Kütüphanedeki kuralımız net: rakam varsa doğrulanabilir olmalı.
3. Selamlama ile açma. Modelde en ağır ceza burada (−15). "Merhaba arkadaşlar" ilk 3 saniyeyi harcar; o 3 saniye videonun dağıtımını belirleyen tek şeydir.
4. Abartı sıfat yerine bilgi koy. "İnanılmaz" bir şey söylemez; "1943'te kapatılan ve bir daha açılmayan" söyler.
5. 22 kelimeyi geçme. Kanca ilk 3 saniyede bitmeli. Uzun kanca, kanca değildir — giriştir.
Kanca yazdıktan sonra kanca analizinden geçir: aynı modeli kullanır, puanı ve puanın nedenini gösterir. Hazır örnekler için 96 kancalık kütüphaneye bak.
Kancadan sonrası
Kanca tek başına yetmez. İyi kanca kötü videoyu kurtarmaz, sadece izleyiciyi 3 saniye daha tutar. Sonrasında elde tutmayı belirleyen şeyler tempo, altyazı ve finalin döngüye uygunluğudur — bunları videolarım izlenme almıyor yazısında teşhis sırasıyla ele aldık. Metin katmanının (başlık, açıklama, etiket) nasıl kurulacağı ise ayrı bir konu: Shorts SEO.
Veriyi kullanabilirsiniz
96 kancanın tamamı, puanları ve tetikledikleri sinyallerle birlikte CC BY 4.0 ile açıktır:
KlipFabrika, "Türkçe Kanca Kütüphanesi", 2026-09-03. https://klipfabrika.com/kanca/ (CC BY 4.0)
Ham veri: klipfabrika.com/kancalar.json · Kütüphane: 96 Türkçe kanca
Yöntem
- Model: kural tabanlı, açık kaynaklı bir skorlayıcı. Kanca metnini düzenli ifadelerle tarar, eşleşen her sinyal için puan ekler, zayıf kalıplar için puan düşer.
- Türkçe özel: JavaScript'in kelime sınırı (
\b) Türkçe harflerde çalışmaz ("hiç" kelimesi yakalanmaz). Model bu yüzden Türkçe harf sınıfıyla lookaround kullanır. Sondan eklemeli yapı nedeniyle ikinci tekil hitap kök yerine ek deseniyle yakalanır (-sın, -sin, -dığın, -acağın…). - Bu yazıdaki rakamlar: 96 kancanın her biri aynı skorlayıcıdan geçirilerek hesaplanmıştır; hiçbiri elle yazılmamıştır.
- Kırpma: modelin kendisi kanca bileşenini 0–40'a kırpar. Buradaki dağılım analizinde kırpma uygulanmamıştır.
Sık sorulan sorular
Kanca puanı yüksek olan video kesin tutar mı?
Hayır. Model kural tabanlıdır, izlenme verisiyle eğitilmemiştir. Yüksek puan "bu kanca işe yaradığı bilinen kalıpları içeriyor" demektir; konunun ilginçliğini, görsel kaliteyi ve zamanlamayı ölçemez.
En etkili kanca sinyali hangisi?
Modelde en yüksek puanı rakam alıyor (+12) ve kütüphanede de en yaygın sinyal bu (%82). Ama tek sinyale yaslanmak yerine iki-üç sinyali üst üste bindirmek daha sağlam sonuç veriyor.
Kancada rakam uydurabilir miyim?
Uydurmayın. Karşılanmayan vaat tamamlanma oranını düşürür, algoritma da tamamlanma oranına kancadan daha çok değer verir. Kısa vadeli tıklama, uzun vadeli dağıtım kaybına değmez.
Korku nişinde puanlar neden düşük?
Çünkü model atmosferi ölçemiyor. Korku ve gizem içeriğinde kanca rakamla değil tonla kurulur. Bu nişte düşük puan kötü kanca anlamına gelmez — modelin sınırıdır ve bunu saklamıyoruz.
Kanca kaç kelime olmalı?
22 kelimeyi geçmemeli; model bunun üzerini cezalandırıyor. Pratikte 8–15 kelime aralığı, 3 saniyelik konuşma süresine denk geliyor.
Kütüphaneyi kendi projemde kullanabilir miyim?
Evet, CC BY 4.0 lisansıyla. Kaynak göstermeniz yeterli.
