Kısa video sözlüğü: 20 terim, Türkçe ve net

Hazırlayan: Muhammet Çay · Son güncelleme 2026-09-02

Kısa cevap: Shorts, Reels ve TikTok üretiminde geçen 20 terimi dört başlıkta topladık: gelir (RPM, CPM, Yaratıcı Havuzu), izleyici davranışı (izlenme süresi, kanca, kaydırma oranı), üretim (B-roll, kelime senkron altyazı, sahne) ve platform (YPP, yeniden kullanılan içerik). Her tanım 2-3 cümledir ve terimin gelirle ya da izlenmeyle ilişkisini söyler. Sekiz terimin Türkiye notu ve SSS içeren ayrıntılı sayfası vardır.

Gelir terimleri

RPM · Revenue per mille: Kanalın 1.000 izlenme başına eline geçen brüt gelir. YouTube'un payı düşüldükten sonra hesaplanır; izleyicinin ülkesi, niş ve reklam sezonu RPM'i belirler. Türkçe izleyici ağırlıklı Shorts kanallarında CPM'den çok daha düşük bir rakamdır. Eş anlam: bin izlenme başına gelir. Ayrıntılı açıklama →
CPM · Cost per mille: Reklam verenin 1.000 reklam gösterimi için ödediği tutar. Üreticinin cebine giren rakam değildir; her videoda reklam gösterilmez ve YouTube pay alır. Bu yüzden CPM her zaman RPM'den yüksektir. Eş anlam: bin gösterim maliyeti. Ayrıntılı açıklama →
Yaratıcı Havuzu · Creator Pool: Shorts akışındaki reklam gelirinin önce toplandığı, sonra üreticilere etkileşimli görüntüleme payına göre dağıtıldığı havuz. Üretici kendi payının %45'ini alır; müzik kullanılan Short'larda havuza giden pay lisans maliyetiyle bölünür.
Sponsorluk: Bir markanın videoda ürününü tanıtmak için üreticiye doğrudan ödeme yapması. Küçük Türkçe kanallarda reklam gelirinin birkaç katı olabilir; abone sayısından çok nişin alım gücü ve izleyici güveni fiyatı belirler. Eş anlam: marka iş birliği.

İzleyici davranışı

İzlenme süresi (retention) · Audience retention: İzleyicilerin videonun yüzde kaçını izlediğini gösteren eğri. Kısa videoda ilk 3 saniyedeki düşüş ve videonun sonuna kadar kalan oran, algoritmanın videoyu kaç kişiye daha göstereceğini belirleyen iki ana sinyaldir. Eş anlam: izleyici tutma, retention. Ayrıntılı açıklama →
Kanca (hook) · Hook: Videonun ilk 1-3 saniyesinde söylenen ve izleyiciyi kaydırmaktan vazgeçiren cümle. Rakam, soru, merak boşluğu, doğrudan hitap ve ters köşe en sık işe yarayan kalıplardır; kanca söz verir, videonun gövdesi tutar. Eş anlam: açılış cümlesi, hook. Ayrıntılı açıklama →
Kaydırma oranı (swipe-away) · Swipe-away rate: Short'u görüp izlemeden kaydıranların oranı; YouTube Studio'da 'izlendi / kaydırıldı' olarak görünür. Kanca ve ilk karenin görsel netliği bu oranı düşürür; düşük kaydırma, daha fazla dağıtım demektir.
Etkileşimli görüntüleme · Engaged view: YouTube'un Shorts gelirini ve YPP eşiğini hesaplarken kullandığı, yalnızca izlemeye karar verilmiş oynatmaları sayan ölçüt. Mart 2025'ten beri herkese açık görüntüleme sayısı her başlatmayı sayar; iki rakam farklıdır ve gelir etkileşimli olana bağlıdır.
Eylem çağrısı (CTA) · Call to action: Videonun sonunda izleyiciden istenen tek şey: takip et, yorum yaz, ikinci bölümü izle, linke tıkla. Kısa videoda tek CTA çalışır; iki istek arasında bölünen izleyici genellikle ikisini de yapmaz. Eş anlam: CTA.

Üretim terimleri

Faceless kanal · Faceless channel: Üreticinin kamerada görünmediği; anlatımın seslendirme, stok görüntü, animasyon veya ekran kaydıyla yapıldığı kanal. Yüz göstermemek para kazanmaya engel değildir; engel olan, başkasının içeriğini özgün katkı olmadan yeniden kullanmaktır. Eş anlam: yüz göstermeden kanal, yüzsüz kanal. Ayrıntılı açıklama →
B-roll: Anlatımın üstüne bindirilen, sözü görselleştiren destek görüntüler: stok video, ekran kaydı, harita, ürün çekimi. Faceless videoda B-roll neredeyse tüm görüntüyü oluşturur; sahnede 2-4 saniyede bir değişmesi izlenme süresini yukarı çeker. Eş anlam: destek görüntü. Ayrıntılı açıklama →
Kelime senkron altyazı · Word-level captions: Her kelimenin söylendiği anda vurgulanarak göründüğü altyazı biçimi. Kısa videoların büyük kısmı sessiz izlendiği için altyazı içeriğin kendisidir; kelime senkronu okuma ritmini sese kilitler ve düşüşü azaltır. Eş anlam: dinamik altyazı, kelime kelime altyazı. Ayrıntılı açıklama →
Yapay zeka seslendirme · AI voice-over: Senaryonun sentetik sesle okunması. Türkçe için vurgu, sayı okunuşu ve cümle sonu tonlaması kaliteyi ayırır; ses tek başına 'yeniden kullanılan içerik' sayılmaz, sorun aynı metnin ve görüntünün özgün katkı olmadan tekrarlanmasıdır. Eş anlam: TTS, metinden sese.
Sahne · Scene: Senaryonun tek bir görüntü ve tek bir fikre karşılık gelen parçası. 30-45 saniyelik bir Short genellikle 6-10 sahnedir; ilk sahne kanca, son sahne eylem çağrısıdır. Sahne başına 8-14 kelime konuşma temposunu doğal tutar.
Kinetik tipografi · Kinetic typography: Metnin hareketle, büyüyerek ve renk değiştirerek ekranda belirdiği görsel biçim. Stok görüntü bulunamayan soyut konularda (psikoloji, motivasyon, finans) B-roll yerine geçer ve telif riski taşımaz.
Uzun videodan Shorts çıkarma · Long-to-short repurposing: Podcast, ders veya söyleşi gibi uzun bir kaydın en güçlü 30-60 saniyelik anlarının bulunup dikey formata kesilmesi. Kendi kaydınızdan yapılırsa özgün içeriktir; başkasının kaydından yapılırsa yeniden kullanılan içerik sayılır. Eş anlam: klip çıkarma, repurposing.

Platform ve program

YPP · YouTube Partner Program: YouTube'da reklam geliri, üyelik ve Super özellikleri açan program. Giriş için 1.000 abone artı son 12 ayda 4.000 izlenme saati ya da son 90 günde 10 milyon Shorts görüntülemesi gerekir; Türkiye programın açık olduğu ülkeler arasındadır. Eş anlam: YouTube Ortaklık Programı. Ayrıntılı açıklama →
Yeniden kullanılan içerik · Reused content: YouTube'un para kazanmayı reddettiği içerik sınıfı: başkasının videosunu kesip yükleme, özgün katkı olmayan derleme, aynı metnin küçük değişikliklerle tekrarı. Faceless kanalların YPP'den en sık ret alma nedenidir; kendi senaryo ve kurgu bu sınıfın dışında kalır.
Shorts akışı · Shorts feed: Dikey videoların kaydırılarak izlendiği, YouTube'un abone olmayan izleyiciye video dağıttığı yüzey. Küçük kanallar için keşfin ana kaynağıdır; buradaki reklam geliri Yaratıcı Havuzu üzerinden paylaşılır.
TikTok Creator Rewards: TikTok'un 1 dakikadan uzun özgün videolara izlenme bazlı ödeme yaptığı program. Yaygın aktarılan eşikler 10.000 takipçi ve son 30 günde 100.000 görüntülemedir; Türkiye'de açık olup olmadığı resmî sayfadan teyit edilememiştir, hesabınızın TikTok Studio menüsü kesin cevabı verir.

Terimden uygulamaya

Terimleri bilmek işin küçük kısmıdır. Kancanızı kanca analizi ile puanlayın ya da 96 hazır kancadan başlayın; gelir beklentinizi Shorts gelir hesaplayıcısıyla RPM üzerinden kurun; eşikleri para kazanma şartları tablosundan doğrulayın. Öğrenme sırası için rehber, sıfırdan model için faceless video rehberi.